sporo co?

A opady i osady atmosferyczne	B zjawiska świetlne	C zjawiska akustyczne	D inne zjawiska
1 deszcz 2 śnieg 3 grad 4 mżawka 5 rosa 6 szron 7 sadź (szadź) 8 gołoledź	1 błyskawica (piorun) 2 tęcza	1 grzmot	1 mgła 2 burza piaskowa 3 trąba powietrzna 4 wichura 5 smog 6 cyklon, tajfun
wszystko to co spada z nieba nazywamy opadami atmosferycznymi (mam na myśli wodę w różnej postaci).	nazywamy je tak, ponieważ to światło odgrywa tu najważniejszą rolę	akustyczne, ponieważ możemy je usłyszeć	trudno nazwać je opadem albo osadem, a przecież występują dość często w zależności od miejsca lub pory roku

A. opady i osady atmosferyczne:

deszcz- jest opadem kropel wody. Deszcz może mieć różną intensywność opadu, dlatego też wyróżniamy :
deszcz nawalny, średni deszcz i mały deszcz (drobny). Deszcz jest zjawiskiem, które możemy stosunkowo często oglądać w naszej szerokości geograficznej, to znaczy w średnich szerokościach geograficznych. Ale są miejsca na Ziemi gdzie deszcz jest zjawiskiem tak żadkim i niespotykanym, że obserwacja go może być nie tylko trudna ale wręcz niemożliwa (nawet przez lata a czasem i dziesiątki lat).

Jak powstaje deszcz?

Parująca z powierzchni mórz i oceanów a także rzek, jezior i gleby woda wędruje do góry wraz z ogrzanym powietrzem
Im wyżej w atmosferze tym zimniej
Więc unoszące się powietrze wraz z parą wodną oziębia się
Para wodna w takich warunkach zaczyna się skraplać
(mniejsze kropelki łączą się w większe krople)
Gdy już są za duże zaczynają opadać na powierzchnię Ziemi. Przyciąga ich siła grawitacji
Gdy temperatura powietrza jest ujemna- pada śnieg lub grad

śnieg- jest opadem płatków różnej wielkości, zbudowanych z drobnych kryształków lodu. Z opadem śniegu wiąże się również zjawisko zamieci i zawieji. Dzieje się tak podczas intensywnych opadów i silnego wiatru (zawieja) oraz podczas silnego wiaru gdy śnieg przestał już padać (zamieć) kiedy płatki śniegu są dodatkowo porywane z powierzchni Ziemi i przenoszone na duże odległości tworząc zaspy.
Każdy płatek śniegu ma inny kształt i wielkość. Największe płatki śniegu mogą mieć średnicę nawet 20 cm!

grad- jesto opadem bryłek lodu, też różnej wielkości ( od wielkości ziarenek pieprzu aż po wielkość jajek kurzych). Grad jest opadem żadko spotykanym, najczęściej w lecie podczas gwałtownych bórz. Trwa dosyć krótko- czasem 5 minut, czasem dłużej. Przed gradem najlepiej schować się pod jakiś dach, a najlepiej siedzieć w domu! Grad może być bardzo groźny w skutkach, może np. nas uderzyć w głowę i zranić nie mówiąc o tym, że czasem wybija szyby w samochodach, tłucze szyby w naszych domach, niszczy uprawy na polach a nawet potrafi zniszczyś dach domu.

mżawka- jest powolnym opadem bardzo drobnych kropelek wody. Mżawka jest opadem dość uciążliwym dlatego, że nie można się przed nią schronić jak idziemy np. ulicą. Dlaczego? Dlatego, że parasolka nam nie pomoże- mżawka opada tak powoli, że idąc wchodzi jak gdyby pod parasol. Idąc podczas mżawki dokładnie nią nasiąkniemy!

rosa- są to kropelki wody na powierzchni gruntu, na roślinach i różnych przedmiotach. Rosa to inaczej skroplona para wodna, która osadziła się na powierzchni Ziemi. Rosę można łatwo zaobserwować wczesnym rankiem oraz późnym wieczorem w cieplejszej porze roku. Zimne podłoże (ziemia) ochładz powietrze będące bezpośrednio nad nią. W chłodnym powietrzu para wodna ulega kondensacji i osadza się na podłożu (skrapla się).

szron- podobnie jak rosa osadza się na powierzchni ziemi ale jest zbudowany z kryształków lodu. Występuje jesienią i wiosną gdy ranki są już albo jeszcze chłodne z przygruntowymi przymrozkami. I podobnie jak w przypadku rosy zawarta w powietrzu para wodna osiada na jej powierzchnię ale dodatkowo zamarza. Tworzy się białawy nalot, skrzące igełki lodu. Szron pokrywa powierzchnię ziemi zmieniając jej wygląd.

sadź (szadź) - to osad, który występuje w postaci cienkich igiełek lub łusek narastających podczas mrozu. Powstaje na krawędziach różnych przedmiotów.
Sadź tworzy się po stronie, z której nadciąga mgła. Jest to bardzo malownicze zjawisko, które łatwiej można obserwować na wsi niż w mieście dlatego, że klimat miasta jest troszeczkę cieplejszy niż otaczających terenów. Miejscem dogodnym do obserwacji sadzi są np. doliny rzeczne, obszary wokół dużych zbiorników wodnych (rzek i jezior) oraz wszędzie tam gdzie w mroźne, zimowe dni jest w powietrzu dużo wilgoci. Tak się dzieje zimą gdy napływa wilgotny wyż.

gołoledź- Zupełnie inny jest mechanizm powstawania gołoledzi. Jest to powstawanie osadu lodowego na powierzchni ziemi w wyniku padania mżawki lub deszczu. Temperatura kropel wody jest w takim wypadku niższa niż 0 st. C. W momencie zetknięcia się z jakąkolwiek powierzchnią krople te natychmiast zamarzają pokrywając ją warstwą lodu. Grubość lodu powstającego podczas gołoledzi może dochodzić do kilku centymetrów. Ulice i drogi zamieniają się w ślizgawki. Podczas występowania opadu, żadne działania służb drogowych nie przynoszą efektów. Kierowcy muszą zachować wyjątkową ostrożność, a najlepiej nie poruszać się po drogach.

B. zjawiska świetlne:

błyskawica- to ogromna iskra elektryczna, która może przeskakiwać między samymi chmurami burzowymi albo między chmurami a Ziemią. W chmurze burzowej znajdują się naładowane elektrycznie cząsteczki . Pioruny uderzają najczęściej w wysokie drzewa, budynki, kominy fabryk albo szczyty górskie. Gdyby można było złapać takiego pioruna do puszki zwanej akumulatorem to energii elektrycznej starczyło by pewnie na bardzo długo dla jednego domu. Ale nie jest to takie proste. Oto kilka przyczyn: nie wiadomo kiedy piorun uderzy nie wiadomo gdzie uderzy nie wiadomo w co uderzy nie wymyślono jeszcze takiego urządzenia, kóre by mogło zmagazynować energię pochodzącą od pioruna Tak czy inaczej, pioruny uderzają w powierzchnię Ziemi od milionów lat i będą to robić nadal a my możemy się tylko poprzyglądać temu wspaniałemu zjawisku, najlepiej z daleka. Każdego dnia na kuli ziemskiej jest około 200 burz! Pioruny mają czasem duży zasięg- ich długość dochodzi do 15 km! Najdłuższe są te błyskające między samymi chmurachi.
tęcza- różnobarwny łuk na niebie, pojawiający się najczęściej po burzy lub ulewnym deszczu, w czasie gdy Słońce wychodzi zza chmur. Najlepiej jest obserwować tczę kiedy jedna połowa nieba jest już wolna od burzowych chmur,a na drugiej pada jeszcze deszcz. Trzeba wtedy stanąć plecami do Słońca w tę stronę nieba gdzie pada deszcz.Szczególnie pięknie wygląda tęcza na tle ciemnych chmur. Najważniejsze kolory tęczy to:czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, błękitnny, fioletowy. Przejścia pomiędzy kolorami są płynne więc wprawne oko obserwatora dostrzeże ich więcej. Jak powstaje tęcza? Żeby zrozumieć to zjawisko musisz wiedzieć, że światło słoneczne składa się z wielu barw. Wszystkie te barwy są ze sobą wymieszane, więc widzimy je jako białe. W czasie gdy pada deszcz (kropelki wody opadają z chmur), światło słoneczne przechodząc przez te kropelki rozdziela się na wiele barw (mówimy, że się rozszczepia czyli widzimy je każdą osobno). Takie samo zjawisko- rozszczepienie światła białego, zachodzi podczas przejścia światła przez pryzmat.	Tęcza jest zjawiskiem niezwykle barwnym, szczególnie jeśli jest podwójna... <ę>
C. Zjawiska akustyczne:
grzmot- jest zjawiskiem akustycznym. Towarzyszy wyładowaniom atmosferycznym czyli grzmotom. To trzask, tylko czasem bardzo głośny i gwałtowny. I niebezpieczny (ale o tym później)! Dźwięk pochodzący od grzmotu zawsze jest słyszalny później niż sam błysk pioruna. Dzieje się tak dlatego, że dźwięk rozchodzi się z prędkością 333m/s, a światło z prędkością aż 300 000tyś km/s! Krótko mówiąc- światło od błysku biegnie do ciebie bardzo szybko (można by powiedzieć- błyskawicznie), a dźwięk w porównaniu do niego bardzo wolno.Więc dużo wcześniej zauważysz błysk (a właściwie natychmiast) niż grzmot. Przyjdzie on do twojego ucha z opóźnieniem sekundy, kilku lub kilkunastu sekund w zależności od tego jak daleko uderzył piorun.
D. Inne zjawiska:
	mgła- to miliony, a pewnie miliardy i więcej mikroskopijnych kropelek wody, unoszących się w powietrzu. Inaczej mówiąc to para wodna, która jest w powietrzu. Oczywiście im więcej jest tych kropele tym gęstrza staje się mgła i trudniej jest obserwować otaczający krasjobraz, wszystko co się znajduje wokół ciebie. Mgła często występuje rano oraz wieczorem. Możemy ja łatwo zaobserwować jesienią oraz latem (rano). Chyba najprościej jest zauważyć zjawisko mgły w górach i to bez względu na porę roku.
	burza piaskowa- co prawda u nas nie występują ale są obszary na świecie gdzie są bardzo częste i jest to zjawisko tak naturalne jak u nas deszcz czy śnieg. Gdy powierzchnia ziemi nie jest niczym porośnięta (bo np. wyschła) albo pokryta jest piachem (tak jak ma to miejsce na pustyniach) to wiejący wiatr porywa wszystko co zdoła ze sobą unieść. W powietrzu unoszone są wtedy miliardy ziarenek piasku i pyłu przysłaniając całkowicie niebo i ograniczając widoczność prawie do zera jak podczas gęstej mgły. Taka burza piaskowa nie tylko utrudnia widoczność ale także potrafi zasypać drzewa a nawe całe budynki.
	trąba powietrzna- to ogromny wir powietrza między chmurą a powierzchnią Ziemi. Czasem mają kilkaset m wysokości i średnicę kilkudziesięciu m. Zasysają do środka wszystko co napotkają na swej drodze, nawet ludzi, samochody, zwierzęta i niszczą wszystko.

		tajfun (cyklon)- Azja, tornado- Ameryka Pólnocna. Typhoon Yuri, Ocean Spokojny listopad 1991. Ta przepiękna fotografia przedstawia kształtujące się oko centrum tajfunu Yuri na zachodnim Pacyfiku (środek fotografii) w pobliżu Wysp Mariany. Ściany zagłębienia schodzą niemal do powierzchni morza na głębokość około 13 800 metrów.W tym przypadku oko tajfunu znajduje się na wysokości chmur, ale w wielu przypadkach sięga powierzchni morza. Yuri rozrasta się do ogromnych rozmiarów i pokonuje obszary Pacyfiku z prędkością 270 kilometrów na godzinę, dochodzącą niekiedy do 320 kilometrów na godzinę. Burza przeszła na zachód od Filipin, a następnie skierowała się na północny wschód Oceanu Spokojnego.W związku z tym ominęła większe obszary lądowe, co zapobiegło wielu kataklizmom.
		wichura- to bardzo silny wiatr. Ostatnio w naszym kraju zjawisko to pojawia się dosyć często. Wichura jest szczególnie niebezpieczna dla drzew, linii wysokiego napięcia, dla zeglarzy, którzy są na pełnym morzu (powoduje sztorm), lub jeziorze. Potrafi pozrywać dachy z domów i zniszczyć setki ha lasu. Oto resztki domu...
	smog- w przeciwieństwie do poprzednich zjawisk jest zjawiskiem trochę odwrotnym. Tworzy się dlatego, że nie ma wiatru! Występuje w dużych miastach, aglomeracjach liczących nieraz miliony mieszkańców. Gdy przez kilka dni nie wieje wiatr nad miastem tworzy się chmura toksycznych gazów. Skąd się bierze? Trujące gazy wytwarzają zakłady przemysłowe: elektrownie, huty, spalarnie śmieci , zakłady chemiczne (dymiące kominy). Dodatkowo zatruwają powietrze spaliny tysięcy samochodów jeżdżących codziennie ulicami miast. Widoczny na zdjęciu smog przykrywa właśnie jedno z miast amerykańskich (w oddali widać wyższe budynki "wystające" nieco ponad zawiesinę smogu). Te trujące gazy nie są wywiewane z obszaru miasta gdy wieje silniejszy wiatr. Gdy nie ma wiatru przez kilka dni- miasto zaczyna się "dusić", ludzie zaczynają odczuwać brak świeżego powietrza, mają trudności w oddychaniu, zaczynają chorować na choroby układu oddechowego. W skrajnych przypadka długo trwający smog doprowadza do zatruć organizmu ludzkiego a nawet śmierci.	Jak się bronić przed smogiem, co robić żeby smog nie powstawał? Popularyzować publiczne środki transportu (metro, autobusy, tramwaje, kolej miejska) Ograniczać ruch kołowy w centrach miast. Stosować nowoczesne technologie w przemyśle. Zwiększać obszary "zielone", to znaczy zwiększać obszary parków, skwerów. Budować ścieżki rowerowe, którymi bezpiecznie można by się poruszać po mieście rowerem.
		do góry